Normal vulva anatomisi: “Benimki normal mi?” sorusunun yanıtı

Muayenede en sık duyduğum cümlelerden biri: “Benimki normal görünmüyor.” Bu cümlenin arkasında çoğu zaman bir hastalık değil, karşılaştırma yapılacak doğru bir bilgi kaynağının bulunmaması vardır. Bu yazı, o bilgi boşluğunu doldurmak için yazıldı.

Vulva nedir, hangi yapılardan oluşur?

Günlük dilde çoğu zaman “vajina” denilen dış bölgenin doğru adı vulvadır. Vajina ise içeride yer alan kanaldır. Vulvayı oluşturan yapılar şunlardır:

• Dış dudaklar: en dışta yer alan, kıllı deriyle örtülü kat.
• İç dudaklar: daha ince, kılsız, nemli katlar. Dış dudakların arasından görünmeleri sık rastlanan bir durumdur.
• Klitoris ve üzerini örten kapüşon: büyük bölümü dışarıdan görünmez.
• İdrar deliği ve vajina girişi.
• Himen (kızlık zarı): vajina girişindeki ince doku kıvrımı; biçimi kişiden kişiye çok değişir.

Ölçümler ne gösteriyor?

Sağlıklı kişilerde yapılan ölçüm çalışmalarında iç dudak uzunluğunun yaklaşık iki milimetre ile altmış milimetre arasında değiştiği bildirilmiştir. Bu, “doğru” bir uzunluk bulunmadığı anlamına gelir. Aynı çalışmalarda iki yan arasında birkaç milimetreden fazla fark bulunması da olağan kabul edilir. Doğada simetri kuraldır sanılır; oysa bedenin hemen her bölgesinde küçük farklılıklar bulunur.

Renk konusu da benzerdir. Vulva derisi, bedenin diğer bölgelerinden koyu olabilir; ergenlik, gebelik ve yaşla birlikte koyulaşma beklenen bir değişimdir. Bunun ayrıntısını genital bölgede kararma ve beyazlatma yazısında ele aldım.

Neden bu kadar çok kişi kendini anormal sanıyor?

Üç neden sayılabilir. Birincisi, karşılaştırma kaynaklarının gerçeği yansıtmaması: dijital olarak düzenlenmiş görseller ve pornografi, dar bir görünüm aralığını tek normal gibi sunar. İkincisi, tıbbi bilginin gündelik dile hiç girmemesi; okullarda ve muayenehanelerde bu çeşitlilik anlatılmaz. Üçüncüsü, işlem tanıtımlarının “düzeltilmesi gereken bir kusur” dili kullanmasıdır.

Bunun bir sonucu var: kendi bedenini anormal sanan kişi, jinekolojik muayeneye gitmekten kaçınabiliyor. Oysa muayeneden kaçınmak gerçek hastalıkların gecikmesine yol açar.

Gebelik, doğum, menopoz: değişim beklenir

Gebelikte artan kan akımı nedeniyle vulva dolgunlaşır ve koyulaşır. Doğumdan sonra doku bir süre içinde toparlanır ancak eski haline birebir dönmeyebilir. Menopozda östrojenin azalmasıyla deri incelir, kuruluk ve hassasiyet artar. Bu son tablo bir görünüm meselesi değil, tedavisi olan tıbbi bir durumdur; vajinal kuruluk tedavisi sayfasında anlattım.

Kıl alma, bakım ve tahriş

Görünümle ilgili yakınmaların bir bölümü aslında bakım alışkanlıklarından kaynaklanır. Sık ağda ve jilet kullanımı batık kıl, kızarıklık ve koyulaşmaya yol açabilir; kişi bunu doku bozukluğu sanır. Parfümlü sabunlar, ıslak mendiller ve vajinal duş doğal dengeyi bozarak kaşıntı ve tahriş yaratır. Vulva için ılık su yeterlidir; iç bölgeye temizlik ürünü uygulanmaz. Dar ve sentetik iç çamaşırı nemi artırır, pamuklu tercih edilmesi önerilir. Bu basit değişikliklerle geçen yakınmalar için hiçbir işlem gerekmez.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Görünüm değil, yakınma ölçüttür. Şu durumlarda muayene gerekir: geçmeyen kaşıntı, yanma, ağrı; ilişki sırasında ağrı; giysi ve spor sırasında sürtünmeye bağlı yara; deride beyazlaşma, incelme, çatlama; yeni ortaya çıkan kitle, yara ya da renk değişikliği; kanama. Bunların bir bölümü liken sklerozus gibi tedavi edilebilir hastalıkların belirtisidir ve estetik işlemle değil, ilaçla tedavi edilir.

Peki, yakınma varsa?

Sürtünme, tahriş ve ağrı gibi fiziksel yakınmalar sürüyorsa cerrahi seçenekler konuşulabilir. Bu durumda karar, “ideal görünüm” üzerinden değil, yakınmanın günlük hayattaki karşılığı üzerinden verilir. İç dudaklarla ilgili yakınmalar için iç dudak küçültme, dış dudaklarla ilgili olanlar için dış dudak estetiği sayfalarında sürecin tamamı anlatılıyor.

Ergenlerde durum ayrıdır. Mesleki kılavuzlar, gelişimin tamamlanmadığı bu dönemde estetik amaçlı girişim yerine bilgilendirme ve bekleme önerir. Ergenlerin çoğunda yakınma, doğru bilgiyle birlikte kendiliğinden geriler.

Kısa bir özet

Çeşitlilik kuraldır. Asimetri kuraldır. Renk farkı kuraldır. Sorun yaratan şey, çoğu zaman bedenin kendisi değil, ona dair yanlış bir ölçüttür. Yakınmanız varsa bunun bir karşılığı vardır ve konuşulur; yakınmanız yoksa düzeltilmesi gereken bir şey de yoktur.