Kürtaj kısırlık yapar mı? Kaç kez yapılabilir?

“Bir daha çocuğum olmaz mı?” sorusu, işlem öncesi görüşmelerin en sık sorusudur. Cevap, kullanılan yönteme ve sürecin nasıl yönetildiğine bağlıdır.

Kanıt ne diyor?

Günümüzde ilk trimesterde uygulanan yöntem vakum aspirasyondur: rahim içeriği ince bir kanül ile nazikçe boşaltılır. Bu yöntemin doğurganlığı azalttığına dair bir kanıt yoktur. Eski dönemlerde yaygın olan keskin metal kaşıkla kazıma (keskin küretaj) ise rahim iç tabakasına daha fazla zarar verebildiği için, günümüz kılavuzlarında ilk seçenek değildir.

Doğurganlığı asıl tehdit eden iki durum

1. Tedavi edilmeyen enfeksiyon

İşlem sonrası oluşan ve tedavi edilmeyen pelvik enfeksiyon, tüplerde hasara ve tıkanıklığa yol açabilir. Bu nedenle ateş, kötü kokulu akıntı ve artan ağrı belirtileri önemsenmelidir. Erken tedavi edilen enfeksiyonda kalıcı hasar beklenmez.

2. Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu)

Rahim iç tabakasının zedelenmesi sonucu duvarlar birbirine yapışabilir. Düşük sonrası girişimlerde yapılan bir sistematik derleme, yapışıklığın beş kişiden birinde görülebildiğini; en güçlü belirleyicinin tekrarlanan küretaj sayısı olduğunu, olguların yarısından fazlasında yapışıklığın hafif düzeyde kaldığını bildirmiştir. Belirtisi genellikle adetin azalması ya da hiç gelmemesidir.

Vakum aspirasyon ile keskin küretaj arasındaki fark

Vakum aspirasyonda rahim içeriği, ince ve yumuşak bir kanülden uygulanan emişle boşaltılır; rahim iç tabakasının temel katmanı korunur. Keskin küretajda ise metal bir kaşıkla kazıma yapılır ve tabakanın zedelenme olasılığı daha yüksektir. Günümüz kılavuzları, uygun olan her durumda vakum yöntemini önerir. Bu ayrım, “kürtaj zarar verir mi” sorusunun cevabını büyük ölçüde belirler.

Enfeksiyon nasıl önlenir?

İşlem öncesinde risk değerlendirmesi yapılır; gerekli görülen durumlarda koruyucu antibiyotik verilir. İşlem sonrası ilk günlerde vajinal duş, tampon ve havuz-deniz önerilmez. Ateş, kötü kokulu akıntı ve artan ağrı belirtilerinde erken başvuru, kalıcı hasarın önlenmesinde belirleyicidir.

Kaç kez yapılabilir?

Tıbbi olarak belirlenmiş bir üst sayı yoktur. Ancak her girişim küçük de olsa bir risk taşıdığı için, asıl hedef tekrarı önlemektir. İşlem sonrası korunma planı bu yüzden sürecin ayrılmaz parçasıdır; ayrıntılar kürtajdan sonra hamile kalmak sayfasında.

Sonraki gebeliklerde ne beklenir?

Tek ve komplikasyonsuz bir işlemden sonra erken doğum, plasenta sorunu ya da düşük riskinde belirgin artış beklenmez. Tekrarlayan girişimler ve rahim içi yapışıklık varlığında ise takip daha yakından yapılır.

Doğurganlığınızı korumak için

• İşlemin ameliyathane koşullarında ve ultrason eşliğinde yapılması önemlidir.
• Kontrol muayenesine gidin: rahmin boşaldığı ve enfeksiyon olmadığı doğrulanır.
• Enfeksiyon belirtilerini bekletmeyin.
• Kan uyuşmazlığı varsa Anti-D (kan uyuşmazlığı iğnesi) ihmal edilmemelidir.
• Korunma yöntemine hemen başlayın.
• Adetiniz hiç gelmezse ya da çok azaldıysa beklemeden başvurun: ilk adet sayfasındaki ölçütlere bakabilirsiniz.

Doğurganlık değerlendirmesi nasıl yapılır?

• Yumurtlama: adet düzeni ve gerekirse döngünün ikinci yarısında bakılan hormon testleriyle değerlendirilir.
• Yumurtalık rezervi: AMH düzeyi ve ultrasonla folikül sayımı fikir verir.
• Tüpler ve rahim: ilaçlı rahim filmi ya da sıvı verilerek yapılan ultrason ile incelenir; rahim içi yapışıklık bu aşamada da görülebilir.
• Erkek faktörü: sperm tahlili ilk basamakta istenir.

İşlem öncesi hekime sorabilecekleriniz

• Hangi yöntem uygulanacak: vakum aspirasyon mu, keskin küretaj mı?
• İşlem ultrason eşliğinde mi yapılacak?
• Koruyucu antibiyotik gerekiyor mu?
• Kan grubum Rh negatifse Anti-D ne zaman yapılacak?
• Kontrol muayenesi ne zaman ve neleri kapsayacak?
• Korunma yöntemine aynı gün başlayabilir miyim?

Bu soruları sormanız hekimi zorlamaz; aksine sürecin birlikte yürütülmesini sağlar.

Yapışıklık tedavisi sonrası gebelik

Rahim içi yapışıklık saptanırsa tedavi, rahim içi kamerayla yapışıklıkların açılmasıdır. Hafif olgularda adet düzeni çoğunlukla geri döner ve gebelik mümkündür. Yaygın yapışıklıklarda sonuç daha değişkendir; bu nedenle erken tanı önemlidir. Adetinizin hiç gelmemesi ya da damla düzeyine inmesi, beklenmesi gereken değil, değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Gebe kalamıyorsanız

Düzenli ilişkiye rağmen bir yıl (35 yaş üzerinde altı ay) gebelik olmuyorsa değerlendirme yapılır. İnceleme yalnızca kadını değil, eşi de kapsar: erkek faktörü çiftlerin yaklaşık yarısında tabloya katkı verir.