Dış gebelik: belirtileri, tanısı ve tedavisi

Dış gebelik, erken gebelik döneminde en çok dikkat edilmesi gereken tablolardan biridir. Erken tanı, hem hayati riski hem de tüplerin korunma şansını belirler.

Dış gebelik nedir?

Döllenmiş yumurtanın rahim boşluğu dışına yerleşmesidir. Olguların büyük çoğunluğu tüplerdedir; daha seyrek olarak yumurtalık, karın içi, rahim ağzı ya da eski sezaryen kesisi yerleşimi görülür. Gebeliklerin yaklaşık yüzde ikisinde karşılaşılır.

Riski artıran durumlar

• Daha önce geçirilmiş dış gebelik
• Tüplerle ilgili ameliyat ya da tüp bağlama öyküsü
• Geçirilmiş pelvik enfeksiyon
• Endometriozis
• Sigara kullanımı
• Yardımcı üreme teknikleriyle oluşan gebelikler

Risk etkeni olmayan kişilerde de görülebilir; bu nedenle belirtiler önemlidir.

Belirtiler

• Adet gecikmesi ve pozitif gebelik testi
• Tek taraflı, giderek artan kasık ağrısı
• Lekelenme ya da koyu renkli kanama
• İç kanama geliştiğinde: omuza vuran ağrı, baş dönmesi, bayılma hissi, soğuk terleme

Son gruptaki belirtiler acil başvuru gerektirir.

Tanı nasıl konur?

İki tetkik birlikte kullanılır: ultrason ve kanda beta hCG. Beta hCG belirli bir düzeyin üzerindeyken rahim içinde gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik düşünülür. Tek ölçüm yeterli olmayabilir; 48 saat arayla tekrar bakılır. Bazı olgularda tanı, birkaç gün süren yakın izlemle netleşir.

Tedavi seçenekleri

İlaçla tedavi

Uygun seçilmiş olgularda metotreksat kullanılır. Koşullar: dolaşımın stabil olması, kitlenin küçük olması, beta hCG düzeyinin uygun aralıkta bulunması ve düzenli takibin mümkün olması. Tedavi sonrası beta hCG düşene kadar kontrol sürer.

Ameliyat

Kanama, şiddetli ağrı ya da ilaç tedavisine uygun olmayan durumlarda kapalı ameliyat (laparoskopi) yapılır. Tüpün korunması ya da alınması, hasarın derecesine göre karar verilir.

İzlem

Seçilmiş, beta hCG değeri düşen olgularda yakın izlem tercih edilebilir.

Sonrasında gebelik mümkün mü?

Evet. Tek tüpü alınan kişilerde bile gebelik çoğunlukla mümkündür. Gebelik planı ve erken takip için gebelik takibi sayfasına bakabilirsiniz. Ancak tekrar dış gebelik riski artmış olduğu için, sonraki gebeliklerde erken ultrason önerilir. Gebelik planlarken bunu hekiminize hatırlatın.

Sık karıştırılan iki konu

Dış gebelikte kullanılan metotreksat, gebelik sonlandırma hapı değildir; farklı bir tedavidir ve hastane takibiyle uygulanır. Ayrıca dış gebelik, internetten temin edilen ilaçlarla “düşürülemez”; bu girişim tanının gecikmesine ve iç kanamaya yol açabilir. Konu bu sayfada ayrıntılı.

Duygusal taraf

Dış gebelik hem gebelik kaybı hem de acil bir tıbbi durumdur; iki yükün üst üste binmesi olağandır. Süreçten sonra kendinizi hazır hissettiğinizde yeniden planlama yapabilirsiniz.