Enfeksiyonlar ve Akıntı

Normal akıntı nedir?

Vajinal akıntı bir hastalık belirtisi değil, sağlıklı bir işleyişin parçasıdır. Vajina kendi kendini temizleyen bir organdır; salgı, ölü hücreleri dışarı taşır ve bölgenin nemli kalmasını sağlar. Normal akıntının özellikleri şöyle özetlenebilir:

• Renk berrak ya da süt beyazıdır; kuruduğunda çamaşırda sarımsı bir iz bırakabilir
• Kıvamı adet döngüsü boyunca değişir: yumurtlama günlerinde saydam ve uzayan, diğer günlerde daha yoğun
• Rahatsız edici bir kokusu yoktur; hafif bir koku olağandır
• Kaşıntı, yanma, ağrı ya da ciltte kızarıklık yapmaz
• Miktarı gebelikte, hormonal yöntem kullanımında ve cinsel uyarılmayla artabilir

Yani soru akıntım var mı değil, akıntımda ne değişti olmalıdır. Rengi, kokusu ve eşlik eden şikâyetler yol göstericidir. Akıntının hangi dönemde arttığını, kokunun ilişki sonrasında belirginleşip belirginleşmediğini ve kaşıntının gece artıp artmadığını not etmeniz, muayenedeki ayrımı kolaylaştırır.

Yaşam dönemleri de belirleyicidir. Ergenlik öncesinde ve menopoz döneminden sonra östrojen düzeyi düşük olduğu için akıntı azdır; bu dönemlerde ortaya çıkan akıntı, üreme çağındakinden farklı nedenlerle değerlendirilir. Gebelikte ve hormonal yöntem kullananlarda ise akıntının artması beklenen bir durumdur.

En sık görülen üç tablo

Mantar enfeksiyonu

Akıntı beyaz, kesik süt ya da lor görünümünde ve genellikle kokusuzdur. Öne çıkan şikâyet akıntı değil kaşıntıdır; yanma, kızarıklık, idrar yaparken batma ve ilişkide ağrı eşlik edebilir. Antibiyotik kullanımı sonrasında, gebelikte, kan şekeri kontrol altında olmayan kişilerde ve bağışıklığı baskılayan durumlarda daha sık görülür. Cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir.

Bakteriyel vajinoz

Vajinadaki denge bozulduğunda, koruyucu bakterilerin yerini başka bakteriler alır. Akıntı ince, gri-beyaz renkte ve balık kokusunu andıran keskin bir kokudadır; koku özellikle ilişki sonrasında ve adet döneminde belirginleşir. Kaşıntı genellikle ön planda değildir. Bu da cinsel yolla bulaşan bir hastalık değildir; ancak gebelikte önemsenmesi gereken bir tablodur.

Trikomonas

Cinsel yolla bulaşan bir parazitin yol açtığı enfeksiyondur. Akıntı sarı-yeşil, köpüklü ve kötü kokulu olabilir; kaşıntı, yanma, idrar şikâyetleri ve ilişkide ağrı eşlik eder. Belirti vermeden de seyredebilir. Bu tabloda eşin de tedavi edilmesi gerekir; aksi halde tekrar eder. Trikomonas saptandığında, cinsel yolla bulaşan diğer etkenler için de değerlendirme önerilir.

Diğer nedenler atlanmamalı

Her akıntı enfeksiyon değildir. Sabun, vajinal duş, ıslak mendil ve parfümlü ürünlerin yol açtığı tahriş; menopoz döneminde östrojen azalmasına bağlı incelme; unutulmuş tampon; alerjik reaksiyonlar ve bazı cilt hastalıkları benzer şikâyetler yapar. Menopoz sonrasında kuruluk ve yanma ön plandaysa değerlendirme farklı ilerler; bu başlık menopoz sayfasında ayrıca ele alınmıştır.

Tanı nasıl konur?

Ayrım yalnızca akıntının anlatımıyla yapılamaz; üç tablo da birbirine benzeyebilir ve aynı anda birden fazlası bulunabilir. Muayenede akıntının görünümü, vajina duvarının durumu ve rahim ağzı değerlendirilir. Gerektiğinde akıntının asitlik derecesine bakılır, mikroskobik inceleme yapılır ya da kültür alınır. Tekrarlayan tablolarda kan şekeri gibi zemin hazırlayan durumlar araştırılır.

Bu nedenle eczaneden alınan ya da daha önce kullanılmış bir tedavinin tekrarlanması sık yapılan bir hatadır: yanlış tabloya yönelik tedavi şikâyeti geçirmez, üstelik gerçek nedenin bulunmasını geciktirir. Bir başka sık hata, muayeneden hemen önce uzun süre bölgesel krem ya da fitil kullanmaktır; bu, örnekteki bulguları silikleştirerek değerlendirmeyi güçleştirir. Muayeneye giderken son günlerde kullandığınız tüm ürünleri söylemeniz, gereksiz tekrar tetkiklerini önler. Şikâyetiniz tedaviye rağmen sürüyorsa, ilacı değiştirmeden önce tanının doğruluğunun gözden geçirilmesi gerekir.

İdrar yolu şikâyetleriyle karışabilir mi?

Sık karışır. İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve kasıkta baskı hissi hem idrar yolu enfeksiyonunda hem de vajinal enfeksiyonlarda görülebilir. Ayrımı yapan ayrıntılar şunlardır: idrar yolu enfeksiyonunda yanma idrarın tamamı boyunca hissedilir, idrar bulanık ve kokulu olabilir, akıntı genellikle yoktur. Vajinal enfeksiyonda ise yanma daha çok idrarın dış bölgeye teması sırasında olur ve akıntı ile kaşıntı ön plandadır. İki tablo aynı anda da bulunabilir. Bu nedenle şikâyetiniz idrarla ilgili görünse bile jinekolojik muayene ve gerektiğinde idrar tetkiki birlikte istenir. Ateş, yan ağrısı ve titreme eklenmişse enfeksiyonun böbreğe ulaşmış olabileceği düşünülür; bu durum beklemeden değerlendirilmelidir.

Tedavi ve tekrarlamayı önleme

Tedavi, saptanan tabloya göre seçilir; bir kısmı bölgesel uygulanan, bir kısmı ağızdan alınan ilaç gruplarıdır. Süresi ve şekli hekiminiz tarafından belirlenir. Şikâyetler ilk günlerde gerilese bile tedavinin yarıda bırakılmaması gerekir.

Tekrarlamayı azaltan günlük alışkanlıklar:

• Vajinal duş yapmamak; vajina içi temizlik gerektirmez ve duş dengeyi bozar
• Bölgeyi yalnızca dıştan, ılık su ya da uygun bir temizleyiciyle yıkamak
• Pamuklu iç çamaşırı tercih etmek, dar ve sentetik giysilerde uzun süre kalmamak
• Islak mayo ve spor kıyafetiyle beklememek
• Tuvalet temizliğini önden arkaya doğru yapmak
• Parfümlü ped, ıslak mendil ve sprey kullanmamak
• Günlük ped kullanımını gerekmedikçe sürdürmemek

Gebelikte akıntı

Gebelikte akıntı miktarının artması olağandır. Ancak koku, renk değişikliği, kaşıntı ya da yanma eklenmişse mutlaka değerlendirme gerekir; bazı enfeksiyonlar gebelik sürecini etkileyebilir ve bu dönemde tedavi seçimi farklıdır. Sulu gelme hissi varsa, bunun akıntı mı yoksa su gelmesi mi olduğunun ayırt edilmesi gerekir; bu durum gebelik takibi kapsamında acil olarak değerlendirilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Akıntının rengi ya da kokusu belirgin biçimde değiştiyse, kaşıntı ve yanma günlük yaşamınızı etkiliyorsa, idrar yaparken batma ya da ilişkide ağrı eklendiyse randevu almanız gerekir. Yılda dört ya da daha fazla kez tekrarlayan tablolarda, tedaviyi yinelemek yerine altta yatan nedenin araştırılması doğru olan yaklaşımdır. Akıntınıza kanama eşlik ediyorsa değerlendirme kapsamı genişler; rahim ağzı incelemesi için smear ve HPV sayfasındaki bilgiler işinize yarayabilir.