Kızlık zarı nerededir, nasıl görünür?

Kızlık zarı hakkında dolaşan bilgilerin çoğu anatomiyle değil, geleneksel anlatılarla ilgilidir. Bu sayfa yalnızca anatomik gerçekleri anlatır; kimseyi bir karara ya da işleme yönlendirmez.

Himen nedir, nerededir?

Himen; vajina girişinin hemen içinde bulunan, girişi kısmen çevreleyen ince bir mukoza kıvrımıdır. Dokunun kendisi vücut dışına açılan kanalın başlangıcındadır ve giriş düzleminden ölçüldüğünde çoğunlukla birkaç milimetre ile bir santimetre arasında bir derinlikte yer alır. Bu derinlik kişiden kişiye değişir.

Yaygın sanılanın aksine himen, vajinayı kapatan bir zar değildir. Ortasında bir açıklık bulunur; adet kanının dışarı çıkmasını bu açıklık sağlar. Açıklığın hiç bulunmadığı durum seyrektir ve tıbbi bir tablodur: imperfore himen.

Dışarıdan bakınca görülür mü?

Dış dudaklar nazikçe aralandığında girişin kenarında ince bir doku halkası olarak kısmen görülebilir. Ancak görünen şey, dokunun tamamı değildir; ayrıca gördüğünüz kıvrımın “bozulup bozulmadığını” gözle ayırt etmek mümkün değildir. Aynayla kendi kendine yapılan incelemeler bu nedenle sonuç vermez, çoğu zaman yalnızca kaygıyı artırır.

Ultrason, MR veya kan testiyle görülür mü?

Ultrason, rahim ve yumurtalıkları değerlendirmek için kullanılır; himenin yapısını göstermeye yönelik bir tetkik değildir. MR ve tomografi de bu amaçla kullanılmaz. Kan testiyle “bakirelik” tespit edilmesi diye bir şey yoktur. Tıbben anlamlı olan tek durum, dokunun adet kanının çıkışını engelleyecek biçimde kapalı olmasıdır.

Herkeste aynı mı?

Hayır. En sık görülen biçim, ortada açıklığı olan halka benzeri yapıdır. Bunun dışında yarım ay biçimli, bantlı, elek benzeri ya da ortasında ince bir bant bulunan yapılar görülebilir. Doğuştan gelen bu farklılıklar hastalık değildir; yalnızca bazıları tampon kullanımını ya da ilişkiyi zorlaştırabilir. Çeşitlerin ayrıntısı kızlık zarı tipleri sayfasında.

Sık karıştırılan yapılar

Genital bölgede birbirine yakın duran üç yapı sık karıştırılır. Dış dudaklar (labium majus) en dışta yer alan, kıllı deriyle örtülü katlardır. İç dudaklar (labium minus) bunların içinde kalan ince katlardır; boyları kişiden kişiye çok değişir ve dışarıdan görünmeleri olağandır. Klitoral kapüşon ise klitorisin üzerini örten küçük kıvrımdır. Himen bunların hiçbiri değildir; daha içeride, vajina kanalının girişindedir. Aynada gördüğünüz kıvrımın hangisi olduğunu ayırt etmek kolay değildir; bu yüzden internetten bulunan görsellerle karşılaştırma yapmak yanıltıcıdır.

Yaş ilerledikçe değişir mi?

Evet. Doğumdan ergenliğe kadar hormonların etkisiyle doku incelir, esnekliği ve görünümü değişir. Doğum yapıldığında ise kenarlarda küçük çıkıntılar biçiminde kalıntılar kalır. Yani himen, ömür boyu aynı kalan sabit bir yapı değildir.

Ne işe yarar?

Himenin bilinen bir işlevi yoktur; embriyonel gelişim sırasında vajina kanalının açılması sürecinden artakalan bir yapıdır. Doğurganlığı, cinsel işlevi veya hijyeni belirlemez.

Muayene ile cinsel ilişki öyküsü anlaşılır mı?

Hayır. Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler kuruluşlarının ortak açıklamasında, himen muayenesiyle cinsel ilişki öyküsünün belirlenemeyeceği ve bu muayenenin hiçbir koşulda yapılmaması gerektiği açıkça yazılıdır. Türkiye'de de rızaya dayanmayan genital muayene ceza hukukunun konusudur. Ayrıntılar için kızlık zarı muayenesi hakkında doğru bilgiler sayfasına bakın.

Ergenlerde muayene nasıl yapılır?

Ergenlerde değerlendirme, yakınmaya göre planlanır ve mahremiyet önceliklidir. Çoğu durumda karın üzerinden ultrason yeterlidir; içeriden muayene rutin değildir. Dış genital bölgenin gözle değerlendirilmesi gerekiyorsa, bunun nedeni önceden anlatılır ve onay alınır. Onam süreci yaşa göre değişir: on sekiz yaş altındaki kişilerde veli onayı gerekir; ancak gencin kendisinin de bilgilendirilmesi ve rızasının alınması esastır. Muayene, bir şeyi kanıtlamak için değil, şikâyetin nedenini bulmak için yapılır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Anatomik merak için başvurmak gerekmez. Ancak ergenlik yaşına gelindiği hâlde adet başlamamışsa, her ay tekrarlayan karın ağrısı varsa, tampon kullanılamıyor ya da ilişki mümkün olmuyorsa muayene gerekir. Bu durumlarda amaç “kontrol” değil, tedavi edilebilir bir yapı farkını saptamaktır.