Perineoplasti

Perine neresidir, perineoplasti nedir?

Perine, vajina girişi ile makat arasında kalan bölgedir. Yüzeyde küçük bir alan gibi görünse de altında perineal cisim adı verilen, pelvik taban kaslarının birleştiği bir doku düğümü bulunur. Doğumda en çok zorlanan, yırtılan ya da epizyotomi ile kesilen yapı budur.

Perineoplasti, bu bölgedeki kötü iyileşmiş dokunun düzeltilmesi ve perineal cismin yeniden onarılmasıdır. Genital estetik başlığı altında anılsa da çoğu olguda gerekçesi görünüm değil, ağrı, darlık, açıklık hissi ya da tekrarlayan tahriştir.

Sık karıştırılan işlemler

• Perineorafi: Doğum sırasında oluşan yırtığın ya da epizyotominin hemen dikilmesidir. Perineoplasti ise aylar, yıllar sonra yapılan düzeltmedir.
• 3. ve 4. derece yırtık (sfinkter) onarımı: Makat kası yaralanmış ve gaz veya gaita kaçırma varsa bu ayrı bir cerrahidir; ürojinekoloji ya da kolorektal cerrahi iş birliği gerekir. Basit bir perineoplasti bu tabloyu çözmez.
• Vajinoplasti: Arka duvar ve pelvik taban kaslarını daha geniş bir alanda ilgilendirir. Ayrıntısı vajinoplasti sayfasında anlatılır. İki işlem kimi olguda birlikte yapılır, ama endikasyonları ayrıdır.

Hangi durumlarda gündeme gelir?

• Doğum sonrası kalan, dokununca ağrıyan ya da ilişkide acıyan skar
• Vajina girişinin daralmasına bağlı giriş ağrısı (introital darlık)
• Perineal cisim desteğinin zayıflamasıyla ortaya çıkan açıklık ve hava girme hissi
• İyileşmemiş dokuda tekrarlayan çatlama, kanama ya da granülasyon dokusu
• Vajina ile makat arasındaki mesafenin kısalmasına bağlı tekrarlayan enfeksiyon
• Düzensiz iyileşmiş epizyotomi hattının yarattığı sürekli tahriş

Bu yakınmaların ortak özelliği, belirli bir bölgeye ve belirli bir harekete bağlı olmalarıdır. Yakınma yaygın, sürekli ve dokunmakla tetiklenen yanma biçimindeyse vulvodini ya da pelvik taban kas gerginliği düşünülmelidir; bu tablolarda cerrahi ağrıyı artırabilir.

Değerlendirmede neler yapılır?

Muayenede skarın yeri, gerginliği ve hassasiyeti; perineal cismin kalınlığı; pelvik taban kaslarının istemli kasılma ve gevşeme yeteneği değerlendirilir. Gaz ve gaita kontrolü mutlaka sorulur. Utanç nedeniyle söylenmeyen bu yakınma, gözden kaçmış sfinkter yaralanmasının en önemli işaretidir; şüphe varsa endoanal ultrason ve anorektal basınç ölçümü için uygun merkeze yönlendirme yapılır.

Kuruluk, incelme ya da emzirmeye bağlı doku değişikliği varsa cerrahiden önce doku hazırlanır; ayrıntı için vajinal kuruluk tedavisi sayfasına bakabilirsiniz. Kas spazmı ön plandaysa önce pelvik taban fizyoterapisi ve gerektiğinde dilatatörle kademeli çalışma önerilir.

Cerrahi dışı seçenekler

Perine yakınmalarının önemli bir bölümü ameliyatsız çözülür. Skar sertse haftalarca düzenli uygulanan skar masajı dokuyu yumuşatır. Giriş darlığında kademeli dilatatör çalışması, doku gerginliğini ameliyata gerek kalmadan azaltabilir. Kas gerginliği ya da vajinismus eşlik ediyorsa pelvik taban fizyoterapisi temel tedavidir; bu tabloda ameliyat yapılırsa ağrı artar.

Kuruluk varsa nemlendirici ve gerekiyorsa lokal östrojen ile doku hazırlanır. Ağrılı noktalarda lokal tedavilerin denenmesi, yakınmanın gerçekten doku kaynaklı olup olmadığını anlamaya da yardımcı olur. Bu basamakların hiçbiri denenmeden cerrahiye geçilmesi önerilmez.

Ameliyat öncesi hazırlık

Kan sayımı ve pıhtılaşma testleri istenir, kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir. Sigara yara iyileşmesini bozduğu için önceden bırakılması beklenir. Ameliyattan önceki günlerde lifli beslenme ve bol sıvı ile kabızlığın önlenmesi, iyileşmeyi doğrudan etkileyen en pratik hazırlıktır. Doğum planı, emzirme durumu ve adet döneminiz planlamada dikkate alınır. 18 yaş altında estetik amaçlı genital işlem yapılmaz; bu yaş grubunda yalnızca tıbbi gerekçeli onarımlar gündeme gelir.

İşlem nasıl yapılır?

Ameliyat lokal, spinal ya da genel anestezi altında yapılabilir; 30-60 dakika sürer. Skar dokusu çıkarılır, ayrışmış kas katları orta hatta yaklaştırılır, perineal cisim yeniden oluşturulur ve doku gerilimsiz biçimde kapatılır. Dikişler kendiliğinden erir. Çoğu kişi aynı gün taburcu olur.

Amaç girişi olabildiğince dar hale getirmek değildir. Aşırı daraltma, ameliyat öncesindekinden daha zor bir tabloya, kalıcı ilişki ağrısına yol açabilir. Bu nedenle ölçü, kişinin yakınmasına ve dokunun taşıyabileceği gerilime göre belirlenir.

İşlemden sonra günlük yaşam

İlk hafta uzun süre oturmaktan ve merdiven inip çıkmaktan kaçınmak iyileşmeyi kolaylaştırır. Bölge ılık suyla yıkanır, sonrasında kurulanır; nemli kalması yara ayrışmasının en sık nedenidir. Ped sık değiştirilir, dar giysi tercih edilmez. Araç kullanmaya ağrı kesici gereksinimi bittiğinde dönülür.

Çocuk bakan kişilerde en zor kısım ağır kaldırma yasağıdır; ilk üç hafta için önceden yardım planlamak, iyileşmeyi doğrudan etkiler. Ağrı azalıyorken yeniden artıyorsa bu beklenen gidiş değildir ve kontrol öne alınır.

İyileşme ve riskler

İlk günlerde oturmak rahatsız edicidir; halka yastık, soğuk uygulama ve dışkının yumuşak tutulması iyileşmeyi kolaylaştırır. Bölgenin kuru tutulması ve ıkınmadan kaçınılması, dikiş hattının ayrışmasını önlemede en etkili iki önlemdir. Cinsel ilişki için 6 hafta beklenir.

• Yara ayrışması; sigara, kabızlık ve erken zorlanma bu riski artırır
• Granülasyon dokusu, uzayan akıntı ve lekelenme
• Enfeksiyon, kanama, hematom
• Skarın sert ve hassas kalması, ilişkide ağrının sürmesi
• Aşırı daraltmaya bağlı yeni ağrı
• Zamanla yakınmanın kısmen geri dönmesi

Gerçekçi beklenti

Perineoplasti, kaynağı doku olan yakınmalarda iyi sonuç verir. Kaynağı kas spazmı, sinirsel ağrı ya da hormonal doku incelmesi olan yakınmalarda ameliyat çözüm değildir; bu ayrımın muayenede yapılması sonucu belirleyen asıl adımdır. Ameliyat sonrası pelvik taban fizyoterapisine devam etmek, elde edilen kazanımın kalıcılığını destekler. Doğum sonrası yakınmaların tümüne bakan bir çerçeve için doğum sonrası onarım sayfasını da okuyabilirsiniz.