İmperfore Himen ve Himenotomi

İmperfore himen nedir?

İmperfore himen, vajina girişindeki mukoza kıvrımının hiç açıklık içermemesi durumudur. Doğuştan gelir ve seyrek görülür. Açıklık olmadığı için adet kanı ve salgılar dışarı çıkamaz; ergenlik döneminde vajina ve rahim içinde birikmeye başlar. Bu, estetik bir konu değil, tedavi edilmesi gereken tıbbi bir durumdur. Diğer anatomik yapılarla karşılaştırmasını kızlık zarı tipleri sayfasında bulabilirsiniz.

Neden oluşur?

Gelişim sırasında vajina kanalının alt ucunu kapatan doku plağı, doğum öncesi dönemde açılarak kanalı oluşturur. Bu açılma tamamlanmazsa geriye açıklığı olmayan bir doku kalır. Durumun kimsenin davranışıyla, gebelikte yapılan ya da yapılmayan bir şeyle ilgisi yoktur. Çoğu olgu tek başına görülür; ailelerin sıkça sorduğu "bizden mi geçti" sorusunun yanıtı, böyle bir aktarımın kural olmadığıdır.

Belirtiler ne zaman ortaya çıkar?

Yenidoğan ve çocukluk dönemi

Nadiren, yenidoğan döneminde anneden geçen hormonların etkisiyle salgı birikir ve girişte kabarıklık fark edilir. Çoğu durumda çocukluk boyunca hiçbir belirti olmaz ve tanı ergenliğe kadar konmaz.

Ergenlikte tipik tablo

En sık görülen tablo şudur: göğüs gelişimi ve tüylenme başlamıştır, yani ergenlik ilerlemektedir; ancak adet kanaması hiç görülmemiştir. Buna her ay tekrarlayan, giderek şiddetlenen kasık ve karın ağrısı eşlik eder. Ağrı adet döneminde olduğu gibi döngüseldir, çünkü rahim çalışmakta ama kan dışarı çıkamamaktadır.

Birikmenin sonuçları

Kanın vajinada birikmesine hematokolpos, rahimde birikmesine hematometra denir. Biriken hacim arttıkça alt karında ele gelen bir şişlik, bel ve kasık ağrısı, kabızlık ya da idrar yaparken zorlanma ortaya çıkabilir. Bazı gençler ilk kez idrar yapamama (idrar retansiyonu) yakınmasıyla acile başvurur. Bu tablo acil değerlendirme gerektirir; erken tanı konduğunda çözümü nettir.

Tanı nasıl konur?

Tanı, çoğunlukla dışarıdan yapılan kısa bir muayene ile konur: doku kapalıdır ve biriken kan nedeniyle mavimsi-mor renkte, öne doğru kabarık görünebilir. Ultrason ile vajina ve rahimdeki birikim görüntülenir; seyrek olarak eşlik eden gelişimsel farklılıkları ayırt etmek için MR istenir. Bu muayenenin bekaret ya da cinsel yaşamla hiçbir ilgisi yoktur; amacı yalnızca tıbbi tanıdır. Konunun hukuki ve etik çerçevesini bu sayfada ayrıntılı yazdım.

Ayırıcı tanı: benzer tablolar

Adet görememe ve döngüsel ağrı yalnızca imperfore himene özgü değildir. Vajinanın daha üst bölümünde yer alan enine bir perde (transvers vajinal septum), vajinanın gelişmemiş olması ya da rahim gelişimine ilişkin farklılıklar benzer belirti verir. Bu ayrım önemlidir, çünkü tedaviler birbirinden çok farklıdır: kısa bir açılma girişimiyle çözülen bir durumla, kapsamlı cerrahi gerektiren bir durumu ayırt etmek gerekir. Muayene ve ultrason çoğu kez yeterlidir; şüphe sürerse MR devreye girer. Hormonal nedenlere bağlı adet görememede ise döngüsel ağrı ve birikim beklenmez.

Tedavi gecikirse ne olur?

Birikim sürdükçe ağrı şiddetlenir. Kan tüplere doğru geri kaçabilir ve karın içine ulaşabilir; uzun süre gecikmiş olgularda idrar yollarına bası, idrar yapamama ve böbrekte genişleme görülebilir. Bu nedenle tanı konduğunda tedavi ertelenmez. Zamanında tedavi edilen gençlerde beklenen sonuç iyidir ve yakınmalar hızla geriler.

Himenotomi: cerrahi açılma

Tedavi cerrahidir ve himenotomi adını alır. Kapalı doku, genellikle artı biçiminde bir kesiyle açılır; fazla doku kenarları düzeltilir ve kenarlara emilebilir dikişler konur. Amaç, açıklığın zamanla yeniden kapanmasını önlemektir. Biriken koyu kıvamlı kan yavaşça boşaltılır. Girişim, yaşa ve tercihe göre genel ya da lokal anestezi altında hastane koşullarında yapılır; çoğunlukla aynı gün taburculuk mümkündür.

Girişim sırasında dokunun yalnızca açılması hedeflenir; ek bir estetik işlem yapılmaz. Ailelerin sıkça sorduğu "sonradan onarılabilir mi" sorusunun yanıtı ise şudur: öncelik gencin sağlığıdır ve tedavi ertelenmemelidir.

İşlem sonrası

İlk günlerde koyu renkli, eski kan içeren bir akıntı olur; bu beklenen bir durumdur ve birikimin boşaldığını gösterir. Hafif ağrı ve yanma birkaç gün sürebilir. Bölgenin temiz ve kuru tutulması, tampon yerine ped kullanılması, ilk haftalarda küvet, havuz ve denizden uzak durulması önerilir. Adet düzeninin oturması birkaç siklus alabilir. Kontrol muayenesi, açıklığın kapanmadığını doğrulamak için önemlidir.

Ergenlerde onam ve mahremiyet

18 yaşından küçük bir gençte cerrahi için yasal olarak veli ya da vasi onamı gerekir; bununla birlikte gencin kendisinin de bilgilendirilmesi ve rızasının alınması etik bir zorunluluktur. Görüşmenin bir bölümünün yalnız yapılması, gencin sorularını rahatça sorabilmesini sağlar. Tanı ve tedavi kayıtları sağlık verisidir; üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve hiçbir biçimde bir "durum belgesi" olarak kullanılamaz.

Mikroperfore ve septat yapılarda durum

Açıklığın çok küçük olduğu (mikroperfore) ya da ortada bir doku bandı bulunduğu (septat) yapılarda kan dışarı çıkabildiği için tablo daha sessizdir. Yine de tampon takamama, uzun süren lekelenme, tekrarlayan tahriş veya ilişkide takılma gibi yakınmalar olabilir. Bu yapılarda da çözüm benzerdir: dokunun kısa bir girişimle açılması. Ağrının kaynağı anatomi değilse, ağrılı ilişki başlığı altındaki nedenler değerlendirilir.