Vajinoplasti (Vajina Daraltma)

Hangi vajinoplastiden söz ediyoruz?

Vajinoplasti sözcüğü tıpta birden çok ameliyat için kullanılır ve bu, hastaların en sık karıştırdığı başlıklardan biridir. Aynı ad altında toplanan üç farklı durum vardır:

• Cinsiyet uyum cerrahisi: Trans kadınlarda yeni bir vajina oluşturulması. Ayrı bir ekip, ayrı bir süreç ve ayrı bir hazırlık gerektirir. Bu sayfanın konusu değildir.
• Doğuştan vajina yokluğu (örneğin Mayer-Rokitansky sendromu): Rekonstrüktif bir cerrahidir, estetik başlığı altında ele alınmaz.
• Doğum sonrası genişlik yakınması: Bu sayfanın konusu budur. Vajinal doğumların ardından ortaya çıkan gevşeklik hissinin ve buna eşlik eden yakınmaların değerlendirilmesini anlatır.

Bu ayrımı yapmadan verilen bilgi yanıltıcı olur; internette karşılaştığınız içeriklerin hangisini anlattığını kontrol etmeniz yerinde olur.

Gevşeklik hissi neden olur?

Vajinal doğum sırasında pelvik taban kasları, bağ dokusu ve vajina arka duvarı gerilir. İri bebek, uzun ikinci evre, vakum ya da forseps ile doğum, birden çok doğum ve yırtık öyküsü bu gerilmeyi artırabilir. Yaşla ve menopozla birlikte östrojenin azalması doku esnekliğini değiştirir.

Burada dürüst olmak gerekir: gevşeklik öznel bir histir, kabul görmüş bir ölçüm birimi yoktur. Kişinin tarif ettiği yakınma ile muayene bulgusu her zaman örtüşmez. Bu nedenle karar, ölçüye değil, yakınmanın günlük yaşamı ne kadar etkilediğine ve ayırıcı değerlendirmenin sonucuna dayanır.

Cerrahiden önce mutlaka ayrıştırılması gerekenler

Genişlik hissiyle gelen kişilerde yakınmanın kaynağı sıklıkla başka bir sorundur. Muayenede şunlar ayrı ayrı değerlendirilir:

• Pelvik organ sarkması: Mesane (sistosel), rektum (rektosel) ya da rahim sarkması varsa bu estetik bir sorun değildir; ürojinekolojik onarım gerektirir ve planı tümüyle değiştirir.
• İdrar kaçırma: Öksürükle ya da sıkışma hissiyle kaçırma ayrı bir tanı ve tedavi başlığıdır; daraltma ameliyatı bunu düzeltmez.
• Gaz ya da gaita kaçırma: Doğumda fark edilmemiş sfinkter yaralanmasının işareti olabilir. Utanç nedeniyle söylenmeyen bu yakınma mutlaka paylaşılmalıdır.
• Perine bölgesindeki skar ve ağrı: Yakınmanın kaynağı girişteki dikiş izi ise çözüm perineoplasti başlığındadır.
• Kuruluk ve yanma: Emzirme döneminde ya da menopozda doku incelmesi gevşeklik gibi algılanabilir. Önce vajinal kuruluk tedavisi basamakları uygulanır.
• Ağrı ve kasılma: Vajinismus ya da pelvik taban kaslarının aşırı gerginliği varsa daraltma ameliyatı tabloyu ağırlaştırır.

İlk basamak: pelvik taban fizyoterapisi

Pelvik taban kaslarının doğru çalıştırılması, doğum sonrası yakınmalarda kanıtı en sağlam yaklaşımdır. Burada kritik ayrıntı, egzersizin kulaktan dolma yapılmamasıdır: kişilerin önemli bir bölümü kasları sıkmak yerine ıkınır ve tablo kötüleşir. Pelvik taban fizyoterapisti eşliğinde, gerekirse biyogeri bildirimle en az üç ay düzenli çalışma önerilir. Bu süre sonunda yakınma sürerse cerrahi seçenek konuşulur.

Cerrahi ne yapar, ne yapmaz?

Vajinoplastide vajina arka duvarındaki fazla mukoza çıkarılır ve ayrışmış pelvik taban kasları orta hatta yaklaştırılarak dikilir. İşlem genellikle spinal ya da genel anestezi altında 45-90 dakika sürer; çoğu kişi aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.

Cerrahi, dokunun anatomik ilişkisini değiştirir. Cinsel doyumu artıracağı yönünde bir söz verilmez; bu konudaki çalışmalar az sayıda, kısa süreli ve karşılaştırma grubu zayıf çalışmalardır. Ameliyat idrar kaçırmayı tedavi etmez, sarkmayı düzeltmez ve doğumun bedende bıraktığı tüm izleri geri almaz.

Zamanlama ve hazırlık

Ameliyat için doğumdan sonra en az 6-12 ay beklenir; emzirme sürüyorsa doku değerlendirmesi yanıltıcı olabileceği için süre uzayabilir. Hazırlıkta kan sayımı, pıhtılaşma testleri ve gerekiyorsa smear kontrolü yapılır; kullandığınız ilaçlar gözden geçirilir. Sigara yara iyileşmesini bozduğu için önceden bırakılması istenir. Kabızlık iyileşmenin en büyük düşmanıdır; ameliyattan önce beslenme düzeni buna göre ayarlanır.

18 yaş altında estetik amaçlı genital işlem yapılmaz; bu yaş grubunda yalnızca tanımlanmış tıbbi durumlar tedavi edilir. Menopoz dönemindeyseniz ya da emzirme nedeniyle doku inceyse, ameliyattan önce birkaç hafta lokal tedaviyle doku kalitesinin iyileştirilmesi dikiş hattının tutunmasını kolaylaştırır.

Enerji cihazları hakkında dürüst bilgi

Lazer ya da radyofrekansla daraltma iddiası sık duyulur. ABD Gıda ve İlaç Dairesi 2018'de bu cihazların vajinal gençleştirme amacıyla pazarlanmasına karşı uyarı yayımlamış; yanık, skar ve süregelen ağrı bildirimlerine dikkat çekmiştir. Plasebo kontrollü çalışmalarda bu uygulamaların sahte işleme üstünlüğü gösterilememiştir. Dolayısıyla enerji cihazları, cerrahinin ya da fizyoterapinin yerine geçen kanıtlanmış bir seçenek olarak sunulamaz.

İyileşme ve riskler

İlk hafta oturma rahatsızlığı, hafif kanama ve akıntı olağandır. Dışkının yumuşak tutulması iyileşmeyi kolaylaştırır. Ağır kaldırma, spor ve cinsel ilişki için 6 hafta beklenir.

• Aşırı daraltma sonucu ağrılı ilişki (disparoni) ve girişte gerginlik
• Dikiş hattının ayrışması, granülasyon dokusu, uzayan akıntı
• Kanama, hematom, enfeksiyon
• Skar dokusunun sertleşmesi ve hassasiyet
• Rektum ya da mesane yaralanması (seyrek ama ciddi)
• Yakınmanın zamanla yeniden ortaya çıkması

Yeniden doğum planı varsa ameliyat için beklemek daha akılcıdır; sonraki vajinal doğum onarımın etkisini büyük ölçüde geri alabilir. Karar için baskı altında olmadığınız, düşünme süresi bırakılan bir görüşme akışı önerilir. Doğum sonrası yakınmaların bütününe bakan bir çerçeve için doğum sonrası onarım sayfasını da okuyabilirsiniz.